|

Menu

Kommentaar

Parlement se waninligting-bewerings ontbloot: Lex Libertas slaan terug.

Misha-Lamé Gericke
11/11/2026

Noudat Lex Libertas genooi is om sy bewyse voor te lê, sal Supra Mahumapelo dié uitnodiging gestand doen en die organisasie toelaat om sy standpunt in die openbaar, onder kritiese ondersoek en op rekord te verdedig?

Op 26 September 2026 het Lex Libertas, ’n Suid-Afrikaanse ideesentrum en voorspraakgroep, 3 000 kruise op die National Mall in Washington D.C. opgerig. Die 3 000 kleiner kruise, wat saam die vorm van ’n reuse wit kruis gemaak het, en elk ’n werklike slagoffer van Suid-Afrika se wrede plaasmoorde verteenwoordig het, het ’n aangrypende beeld geskep van die diepe verlies, die vrees wat landelike gemeenskappe teister en die onbeskryflike verwoesting wat hulle moet verduur.

Volgens die Suid-Afrikaanse Menseregtekommissie (SAMRK) se verslag oor die nasionale ondersoekverhoor na veiligheids- en sekuriteitsuitdagings in landbougemeenskappe (2015), is dit “twee en ’n half keer gevaarliker om ’n boer te wees as om ’n lid van die polisie te wees”. Die verslag meld voorts dat “boere se kanse om vermoor te word vier keer groter is as dié van gewone Suid-Afrikaanse burgers”.

Hoewel lede van minderheidsgemeenskappe nie die enigste slagoffers van plaasaanvalle is nie, is hulle diegene wat die meeste geteiken word. Hulle word dikwels aan uitermatige geweld onderwerp, insluitend verkragting en marteling. Politieke slagspreuke, soos die omstrede haatlied “Kill the Boer”, is tydens sommige van hierdie aanvalle gebruik. ’n Besonder ontstellende voorbeeld is die aanval op die ma en dogter Alice en Helen Lotter, wat ure lank gemartel is, onder meer deur seksuele aanranding met gebreekte bottels. In dié geval is die woorde “Kill the Boer” met die slagoffers se bloed teen ’n muur in die huis geskryf.

Die Witkruisprojek: ’n Boodskap wat wêreldwyd weerklink.

Vir slagoffers van plaasaanvalle, minderheidsgemeenskappe en besorgde landsburgers, sowel in Suid-Afrika as in die buiteland, het die oprigting van die kruise ’n oomblik van eenheid en gesamentlike herinnering verteenwoordig. Dit het aan die betrokke gemeenskappe die geleentheid gebied om op ’n internasionale verhoog saam te staan, hulde te bring aan dié wat hul lewens verloor het en die Suid-Afrikaanse regering se jarelange versuim om hierdie krisis daadwerklik aan te pak, aan die kaak te stel.

Die reaksie op die projek, sowel uit Suid-Afrika as vanuit die internasionale gemeenskap, was besonder aangrypend. Ondersteuningsboodskappe het per e-pos en op sosiale media ingestroom, terwyl gewone landsburgers van verskillende wêrelddele gereis het om die gedenkdiens by te woon en te help om die kruise op te rig. Sommige het gekom om die kruise van geliefdes wat hul verloor het te vind, terwyl ander bloot hul solidariteit wou betoon en help waar hulle kon.

Daar was geen tekort aan mense wat bereid was om hand by te sit nie, en ook nie aan belangstellendes wat gekom het om self die waarheid aan te hoor nie. Die projek was in alle opsigte ’n reuse-sukses. Die boodskap is duidelik oorgedra. Vir oorlewendes van plaasaanvalle en mense wat geliefdes aan plaasmoorde verloor het, was dit ’n troos om te weet dat hulle lyding raakgesien word en dat hulle nie vergeet is nie. Praktiese oplossings is ook met senior verteenwoordigers van die Withuis bespreek.

Die Amerikaanse Departement van Buitelandse Sake het ook sy steun aan die projek toegesê en geweier om ’n blinde oog vir die situasie te draai. Samuel D. Samson, senior beleidsadviseur by die Buro vir Demokrasie, Menseregte en Arbeid van die Amerikaanse Departement van Buitelandse Sake, het die Witkruisprojek-konferensie op 25 September by die National Press Club bygewoon. Tydens ’n vraag-en-antwoordsessie met Dr. Ernst Roets, uitvoerende direkteur van Lex Libertas, het Samson sy kommer oor die vervolgingskrisis waaronder minderheidsgemeenskappe gebuk gaan, herbevestig.

Aktiviste en landsburgers wat die krisis van plaasmoorde onder die publiek se aandag probeer bring, word voortdurend hewig gekritiseer en aangeval. Teen hierdie agtergrond het die ondersteuning, solidariteit en gedeelde emosie van gewone landsburgers, invloedryke persone en professionele rolspelers meer beteken as wat woorde kan beskryf.

Die ANC se reaksie op die waarheid: Dreigemente en intimidasie.

Hoewel Lex Libertas se missie in Washington ’n ernstige en ontstellende aangeleentheid was, was daar ook ’n gevoel van hoop. Namate die kruise opgerig is en oorlewendes hul verhale gedeel het, het dit duidelik geword dat landelike gemeenskappe nie meer alleen staan nie.

Maar te midde van die hoop, deursigtigheid en sukses was ’n storm besig om tuis in Suid-Afrika op te steek. Die Suid-Afrikaanse regering se reaksie op die projek was uiters vyandig. Nog voordat enige lede van die afvaardiging na Afrika teruggekeer het, is oproepe om hul in hegtenis te neem en aanklagte van hoogverraad teen hulle ernstig deur prominente politieke figure bespreek. Van die sterkste stemme wat op ernstige gevolge aangedring het, was dié van die minister van internasionale betrekkinge en samewerking, Ronald Lamola, asook verskeie vooraanstaande ANC-lede.

Op 8 Oktober, minder as twee weke ná die oprigting van die kruise, het Supra Mahumapelo, voorsitter van die Parlement se Portefeuljekomitee oor Internasionale Betrekkinge en Samewerking, wetgewing voorgestel wat die ANC-regering sou toelaat om die burgerskap af te neem van persone wat internasionaal die vervolging van minderhede in Suid-Afrika aan die kaak stel.

In sy reaksie op Supra se brief het Minister Lamola vir Lex Libertas, Solidariteit, AfriForum en die VF Plus spesifiek uitgesonder. Hy het sy steun aan die voorgestelde maatreëls uitgespreek en verklaar: “Daar kan nie toegelaat word dat vrye agente wêreldwyd waninligting oor hul eie land versprei nie. Ons sal die aangeleentheid ook vanuit die uitvoerende gesag ondersoek en kyk hoe ons jou voorstelle kan uitvoer.”

In reaksie op hierdie poging om politieke teenkanting aan bande te lê, wat sterk aan die Sowjet-era herinner, het Dr. Ernst Roets ’n ope brief aan Lamola gerig waarin hy die erns van die voorstelle beklemtoon. Hy het dit beskryf as “niks anders nie as dreigemente teen burgers wat nie met die ANC en sy alliansievennote se politieke narratief saamstem nie.”

Met verwysing na die Konstitusionele Hof se uitspraak van 2025 oor die ongrondwetlikheid daarvan om burgers onder sekere omstandighede van hul burgerskap te ontneem, het Dr. Roets die volgende gesê:

“’n Burger se burgerskap is nie iets wat afhanklik is van die welwillendheid van die regering wat toevallig aan bewind is nie. Dit is nie ’n voorreg wat politieke leiers kan dreig om terug te trek wanneer ’n burger die staat in ’n verleentheid bring, ’n amptelike narratief bevraagteken of steun in die buiteland probeer werf nie. Die Grondwet laat inderdaad min ruimte vir twyfel hieroor. Artikel 20 bepaal uitdruklik dat geen burger van sy of haar burgerskap ontneem mag word nie.”

Van gedenkdiens tot politieke teiken.

Op 19 Oktober het die Parlement met ’n ope brief aan Dr. Roets gereageer op sy vroeëre brief aan Minister Lamola. Die Parlement se reaksie het skokgolwe deur Suid-Afrika se vryheid-van-spraakgemeenskappe gestuur. Die brief, wat deur Supra Mahumapelo geskryf is, was bedoel om die bewerings van “waninligting” wat die ANC teen sy teenstanders gemaak het, aan te spreek, soos Dr. Roets versoek het. Hoewel dit gelyk het asof die Parlement terugkrabbel op die oproepe om burgers van hul burgerskap te ontneem, was die verdraaide voorstelling van Lex Libertas en ander organisasies wat dieselfde kommer uitgespreek het, verstommend.

Die brief het talle beskuldigings bevat wat op verdraaide argumente gegrond is en wat Lex Libertas nooit gemaak het nie. Een daarvan was die herhaalde, valse bewering dat Lex Libertas, sowel binne Suid-Afrika as in die buiteland, waninligting oor ’n sogenaamde “wit volksmoord” versprei het. Nóg Lex Libertas nóg enige van die organisasies wat deur Lamola en Mahumapelo uitgesonder is, het ooit so ’n bewering gemaak. Hierdie organisasies het die beskuldiging openlik teengestaan, en hoofstroommediahuise moes al herhaaldelik in die openbaar om verskoning vra ná uitsprake deur die Persombudsman.

Dit is merkwaardig dat hierdie valse beskuldigings aanhou, ondanks gedwonge erkennings deur hoofstroommedia.

Parlement se teenaanval: Beskuldigings sonder bewyse.

Nog ’n kwessie wat Mahumapelo geopper het, was Lex Libertas se standpunt oor rasgebaseerde wetgewing. Hierdie diskriminerende wette rig steeds groot skade aan Suid-Afrika en sy ekonomie aan. Die gevolge daarvan raak nie net diegene wat direk op grond van ras gediskrimineer word nie, maar Suid-Afrikaners oor die algemeen. Oproepe om Breëbasis Swart Ekonomiese Bemagtiging (BBSEB) af te skaf, ook onder swart Suid-Afrikaners, het vinnig toegeneem namate dit al hoe duideliker geword het dat hierdie beleid hoofsaaklik diegene met politieke verbintenisse bevoordeel. Navorsing deur Prof. William Gumede van die Wits Skool vir Regeringsbestuur dui daarop dat sowat R1 biljoen sedert 1994 tussen minder as honderd mense verskuif is, terwyl armoede, veral onder die swart gemeenskappe wie hierdie wette veronderstel was om te bemagtig, eksponensieel toegeneem het.

Meningspeilings wat die Social Research Foundation (SRF) en die Instituut vir Rasseverhoudinge (IRR) in 2024 gedoen het, het getoon dat 68% van die respondente, insluitend 60% van ANC-kiesers, wou hê dat aanstellings op grond van ras beëindig en meriete eerder as ras as maatstaf gebruik moet word. Verder het 63% van die respondente, insluitend 52% van ANC-kiesers, rasgebaseerde openbare verkryging teengestaan en aangedui dat staatskontrakte uitsluitlik op grond van meriete toegeken behoort te word.

In 2026 het die sakeman en ActionSA-leier, Herman Mashaba, geen doekies omgedraai oor sy teenkanting teen BBSEB nie. Hy het gesê: “Ek dink nie Breëbasis Swart Ekonomiese Bemagtiging moet hervorm word nie. Dit moet afgeskaf word.”

Volgens Gabriel Crouse van die Instituut vir Rasseverhoudinge (IRR), wat ook die uitvoerende direkteur van IRR Legal is, is Suid-Afrika vandag, meer as drie dekades ná die einde van apartheid, die land met die meeste rasgebaseerde regulering ter wêreld.

Hoewel ras die belangrikste faktor is wat bepaal wie by rasgebaseerde wetgewing sal baat, voer Mahumapelo aan dat die voorstelling van Breëbasis Swart Ekonomiese Bemagtiging as rasgebaseerde diskriminasie wat buitelandse sanksies regverdig, ’n “doelbewuste verdraaiing van ’n regstellende maatreël is wat ingevolge Artikel 9(2) van die Grondwet vereis word”.

Dr. Roets, soos talle ander wat hierdie drakoniese wette teenstaan, voer tereg aan dat grondwetlike regverdigings vir rasgebaseerde wetgewing nie die feit verander dat hierdie wette uitkomste op grond van ras, eerder as meriete, bepaal nie. Om ’n onreg met meer aanvaarbare woorde soos “regstelling” of “transformasie” te verpak, maak dit nie minder onregverdig nie.

Die leuen oor sanksies: Nog ’n strooipop ontmasker.

Die bewering dat Lex Libertas omvattende sanksies teen Suid-Afrika bepleit het wat “werklike gevolge vir werkers, boere en arm mense sou hê”, is nog ’n blatante verdraaiing van ’n standpunt wat die ideesentrum nooit ingeneem het nie.

Inteendeel, Lex Libertas het herhaaldelik verduidelik waarom omvattende sanksies die lyding van gewone Suid-Afrikaners verder sou vererger, terwyl dit min sou doen om die gedrag van die politieke elite te verander. Op 24 Julie 2025 het Lex Libertas ’n persverklaring uitgereik waarin ’n baanbrekersverslag, wat in Washington bekend gestel is, oor die heroriëntering van Suid-Afrika se politieke bedeling aangekondig is. Die verklaring het dit uitdruklik gestel dat geteikende sanksies teen “regeringsleiers, en nie die samelewing as geheel nie”, ingestel moet word.

In Mei 2026 het Lex Libertas en die New York Young Republican Club (NYYRC) ’n gesamentlike persverklaring uitgereik waarin hulle die Amerikaanse regering versoek het om “die Magnitsky-wet te gebruik om sanksies in te stel teen individue in Suid-Afrika wat vir hierdie menseregteskendings verantwoordelik is”. Lex Libertas het nog nooit gepleit dat gewone Suid-Afrikaners gestraf moet word vir menseregteskendings wat deur individue gepleeg word nie.

Wanneer die Parlement die Grondwet herskryf.

Die ironie dat die Parlement waninligting gebruik om Lex Libertas van waninligting te beskuldig, ontgaan nie diegene wat politieke vryheid van spraak verdedig nie.

Die Parlement se ope brief wemel van verdere onjuisthede en valse beskuldigings, maar die invoeging van ’n bykomende beperking in Artikel 16 van die Grondwet is waarskynlik die mees buitengewone magsmisbruik.

Artikel 16 van die Grondwet, wat vryheid van uitdrukking beskerm, bepaal die volgende:

1. Elkeen het die reg op vryheid van uitdrukking, wat insluit:

(a) vryheid van die pers en ander media;

(b) vryheid om inligting of idees te ontvang of oor te dra;

(c) vryheid van artistieke kreatiwiteit; en

(d) akademiese vryheid en vryheid van wetenskaplike navorsing.

2. Die reg in subartikel (1) sluit nie in nie:

(a) propaganda vir oorlog;

(b) aanhitsing tot dreigende geweld; of

(c) die verkondiging van haat op grond van ras, etnisiteit, geslag of godsdiens, wat aanhitsing tot skade daarstel.

In wat moontlik een van die verstommendste pogings is om ’n hele nasie se persepsie van die werklikheid te verdraai, het Mahumapelo Artikel 16(2)(c) aangepas om by die ANC se eie narratief te pas. In plaas van die werklike bewoording het Mahumapelo die volgende geskryf:

“Dit gaan nie oor meningsverskil nie. Dit gaan oor optrede. Vryheid van uitdrukking ingevolge Artikel 16 sluit nie propaganda vir oorlog, aanhitsing tot dreigende geweld of die verkondiging van haat in wat daarop gemik is om die land doelbewus vir materiële gewin verkeerd voor te stel nie.”

In sy reaksie op die ope brief het Dr. Roets bevestig dat Lex Libertas die komitee se uitnodiging aanvaar om die Witkruisprojek voor die Parlement te verdedig. Hy het ook die Parlement se bedenklike wanvoorstelling van die Grondwet uitgedaag.

Leuens, onbevoegdheid of minagting van die Grondwet?

Om so openlik te jok in ’n era waarin gewone landsburgers bykans enigiets self kan verifieer, is uiters kommerwekkend. Hierdie vlak van bedrog deur ’n ANC-LP en voorsitter van ’n portefeuljekomitee laat verskeie moontlike verklarings ontstaan. Ter wille van bondigheid sal ek op twee fokus.

Of die ANC versprei al so lank waninligting dat die party nou glo dat hy die wet na willekeur kan voorskryf wanneer dit hom pas. Die party is so arrogant dat hy aanneem dat sulke blatante verdraaiings onbetwis deur die hoofstroommedia en Hoofstuk 9-instellings, waaronder die SAMRK, gelaat sal word. Ironies genoeg is dit juis dié instelling se taak om die regte van die land se burgers te beskerm.

Of diegene aan bewind het so onbevoeg en grondwetlik ongeletterd geword dat ’n parlementslid kan vra dat burgers van hul burgerregte ontneem word omdat hulle polities verskil, sonder om eers te verstaan wat daardie regte behels.

Of die hoofstroommedia die Parlement se eie wanvoorstelling van die Grondwet in die komende weke sal uitwys, sal veelseggend wees en hul aansprake op onpartydigheid en ’n verbintenis tot die waarheid op die proef stel. Die belangriker toets lê egter by die Parlement self.

Noudat Lex Libertas genooi is om sy bewyse voor te lê, sal Supra Mahumapelo dié uitnodiging gestand doen en die organisasie toelaat om sy standpunt in die openbaar, onder kritiese ondersoek en op rekord te verdedig? Of sal die uitnodiging bloot politieke vertoon wees, met die doel om kritici se name sleg te maak eerder as om hul argumente op meriete te beoordeel?

Die kwessie hier strek veel verder as Lex Libertas. Dit gaan daaroor of Suid-Afrikaners diegene aan bewind kan uitdaag sonder om strafdreigemente in die gesig te staar, en of grondwetlike regte steeds beskerming teen magsmisbruik deur die regering bied, en of dit bloot beginsels word waarop diegene aan bewind selektief ’n beroep doen.

Die Parlement het Lex Libertas genooi om sy saak te stel. Suid Afrika behoort nou te verwag dat die Parlement dié uitnodiging gestand sal doen.