Praat oor vryheid

Praat oor vryheid

Bekendstelling van Lex Libertas

Toespraak deur Ernst Roets

15 Mei 2025

Geskiedenis brul nie, dit fluister

In Desember 1989, in die Roemeense stad Timișoara, het ’n predikant van die Gereformeerde Kerk met die naam Tőkés László op ’n kruispad gestaan. Maande lank is hy geteister deur die kommunistiese regime van Nicolae Ceaușescu — nie oor enige misdaad nie, maar omdat hy die waarheid gepreek het: omdat hy onderdrukking veroordeel het, die evangelie verkondig het, die geloof verdedig het, en mense opgeroep het om op te staan vir vryheid. Vir hierdie dinge is hy van hoogverraad beskuldig, en diegene in magsposisies het besluit om hom finaal stil te maak.

Toe hulle kom om hom uit sy pastorie te verwyder, het lidmate van sy gemeente — gewone mense, baie van hulle bejaardes — ’n menslike ketting voor sy deur gevorm. Die woord het versprei. Roemeniërs en Hongare het saam by die wagsaal aangesluit — ongewapen, maar bewapen met waagmoed.

Namate die skare gegroei het, het regeringsamptenare geëis dat Tőkés hulle kalmeer. Hy is gewaarsku: versprei die betoging, anders wag geweld. Hy het na die venster gestap, oor die mense gekyk wat hom wou beskerm — en in plaas daarvan om hulle aan te raai om huis toe te gaan, het hy hulle aangemoedig om vas te staan. Om vreedsaam maar onwrikbaar aan die kant van vryheid te bly.

Daardie enkele oomblik — ’n predikant by ’n venster wat kalm met die skare praat — het die vonk van ’n rewolusie geword. Die skare kon hom beskerm, en binne ure het betogings oral begin versprei. Binne dae het Ceaușescu se regime ineengestort. Die wêreld soos hulle dit geken het, het verander — al sou dit maande tevore ondenkbaar gewees het.

Niemand kon daardie dag weet wat besig was om te begin nie. Dit het nie gelyk soos die geboorte van ’n vryheidsbeweging nie. Dit het gelyk soos ’n predikant onder huisarres en ’n paar dosyn dorpelinge met kerse in die koue — onseker oor hul toekoms.

Maar só draai die wiel van geskiedenis dikwels: stil, beskeie, met mense wat te klein lyk om ’n verskil te maak — totdat hulle dit wel doen.

As ons terugkyk na groot oomblikke in die geskiedenis, is dit duidelik dat geskiedenis dikwels nie raas nie — dit fluister. Maar meer nog: selfs die stilste fluistering, wanneer dit geanker is in waarheid en moed, kan die hardste leuens stilmaak.

Afrikanervlugtelinge

Hierdie week was ’n geskiedkundige week. Net ’n paar maande gelede was die Afrikaners grotendeels vergete — skurke van die wêreldgeskiedenis, uitgeworpenes van die Westerse wêreld.

Vandag praat die president van die Verenigde State van Amerika oor die grootsheid van die Afrikaners. Vandag word ons met oop arms verwelkom — as vlugtelinge in die VSA.

Maar dit is ’n bittersoet oomblik. Die woord “vlugteling” — refugee — dra ’n swaar, donker lading. Wie neem trots in vlug? Wie wil onthou word as iemand wat gevlug het?

Maar dan vra ’n mens: Op watter punt besluit ’n volk dat “vlugteling” die regte benaming is? Vlugtelings… ontsnaptes… asielsoekers… verlaters...

Op watter punt word die wit vlag bo die loopgraaf gekies? Wanneer maak verset plek vir oorgawe?

Baie het reeds Suid-Afrika verlaat oor die jare heen. En daar is baie redes hoekom ’n mens dit sou doen — baie regverdige redes.

Daar is mense in hierdie land wat trauma beleef het so diep en onbeskryflik, dat woorde dit nie kan vasvang nie.

Daar is mense wat uitgedruk is oor die kleur van hul vel — bereid en bekwaam om te werk, maar doelbewus uitgesluit deur ’n openlik diskriminerende stelsel.

Daar is jong mense — vol belofte, vol nuuskierigheid — wat die wêreld wil sien en wil ontdek wat anderkant die horison lê.

Dus, per definisie is daar niks verkeerd daarmee as ’n individu of gesin besluit om die land te verlaat nie.

Maar — daar is iets diep fout as ’n volk, ’n gemeenskap, ’n nasie, besluit dat dit opgegee het.

As ’n ganse gemeenskap verklaar: “Vryheid is nie meer die stryd werd nie.”

As ons mense hierdie land verlaat en ambassadeurs vir ons saak word — as hulle onthou waar hulle vandaan kom, as hulle van hierdie pragtige land praat, as hulle trots is op hul erfenis, aanhou terugkom, ander bewus maak, buitelandse leiers druk om op te tree, en hul kinders leer om hul wortels lief te hê — dan maak hul vertrek ons nie swakker nie.

Dit maak ons sterker.

Maar as hulle oplos… as hulle assimileer… as hulle vergeet waar hulle vandaan kom — dan ja, dan raak dit ons diep.

Ons word elke keer swakker wanneer iemand die stryd laat vaar. Maar ons word elke keer sterker wanneer iemand — waar ook al hulle hul bevind — besluit om die vaandel van vryheid op te neem.

Ons is nie vry nie

Suid-Afrika is nie ’n vrye land nie. \ Die gemeenskappe van Suid-Afrika is nie vry nie. \ Die burgers van hierdie land is nie vry nie.

Om te sê dat ons in Suid-Afrika nie vry is nie, grens aan kettery — juis omdat die sogenaamde onweerlegbare, maar bedrieglike gevolgtrekking dat ons nie net vry is nie, maar dat ons vryheid ’n soort volmaakte vryheid is wat deur die res van die wêreld nagevolg behoort te word, oor dekades so diep in ons morele verwysingsraamwerk ingegrafeer is.

In 1990, toe onderhandelings vir ’n nuwe Suid-Afrika begin het, was die wêreld se oë op ons gevestig.

“Hoe sal jy weet of Suid-Afrika op die regte koers is?” is President FW de Klerk destyds gevra.

Sy antwoord: Die toets lê in die geweldsmisdaadstatistieke. As geweldsmisdaad toeneem, is ons op die verkeerde pad. As dit afneem, sal mense weet dat ons die regte ding gedoen het.

In 1993, toe De Klerk en Nelson Mandela die Nobel-vredesprys ontvang het, is daar gesê dat Suid-Afrika die pad van chaos, geweld en wanorde verlaat het — en dat die weg gebaan is vir ’n nuwe Suid-Afrika, ’n wonderwerk wat gekenmerk sou word deur vrede, voorspoed, harmonie en verantwoordbare regering.

• Drie dekades later, met meer as seshonderd duisend moorde, kan ons kwalik sê dat hierdie ’n land van vrede is.
• Met ’n werkloosheidsyfer wat volgens die eng definisie meer as 30% is, en jeugwerkloosheid wat op 60% staan, kan ons kwalik sê dat hierdie ’n land van voorspoed is.
• Met presidente wat openlik verklaar dat ’n klein etniese minderheid skuldig is aan feitlik elke probleem in die land… wat redeneer dat demokrasie beteken die grootte van jou gemeenskap bepaal jou regte… waar hoofstroom-politici die uitwissing van minderhede op openbare platforms romantiseer… waar die hoogste hof verklaar dat daar niks fout is met die slagspreuk *"Kill the Boer"* nie… en waar die grootste mediahuise met ywer opstorm om die vyande van vryheid te verdedig en dié wat deur die regime geteiken word, te belaster — kan ons kwalik sê dat hierdie ’n land van harmonie is.
• Met die een onthulling na die ander oor korrupsie op die hoogste vlakke van regering… waar staatskaping nie net vermoed word nie, maar as feit aanvaar word… waar honderde miljarde rande reeds deur korrupte politici gesteel is… waar openbare instellings in duie stort en dan kunsmatig aan die gang gehou word… waar driekwart van munisipaliteite nie skoon oudits kry nie… en waar amper geen senior politikus tot verantwoording geroep word nie — kan hierdie regering beslis nie as verantwoordbaar beskryf word nie.

As dit jou definisie van vryheid is, dan is dit óf omdat jy geherprogrammeer is om ’n leuen te glo, óf omdat jy nog nooit aan die smaak van ware vryheid geproe het nie.

Daarom moet ons dit hardop sê:

Ons is nie vry nie.

Ons moet praat oor vryheid.

’n Belangrike geestelike taak

In 1951 is die bekende Britse geskiedkundige, Arnold Toynbee, gevra om kommentaar te lewer oor die Afrikanervolk en die situasie in Suid-Afrika. Sy woorde was:

"My persoonlike gevoel is dat die Afrikaners voor 'n uiters moeilike en terselfdertyd uiters belangrike geestelike taak te staan ​​kom – 'n taak wat dit sal moet onderneem sonder om die opsie te hê om te weier. Dit lyk vir my of julle in Suid-Afrika reeds te doen het met 'n situasie wat die res van die wêreld binnekort sal deel, as gevolg van die 'afskaffing van afstand' wat deur die vooruitgang van Westerse tegnologie teweeggebring is... Daar sal nooit weer 'n plek in die wêreld wees waar verskillende faksies van die mensdom hulle in isolasie van mekaar kan onttrek nie... Nou, in Suid-Afrika, het die ongeluk van die geskiedenis reeds die inheemse, gekleurde en wit mense van die land vroeg in hierdie moeilike situasie geplaas. Die geskiedenis – of God – het julle die eervolle taak gegee om die geestelike pioniers te wees in die poging om 'n oplossing te vind vir 'n geestelike probleem waarmee die res van die mensdom binnekort ook te kampe sal hê."

Toynbee se woorde is vandag méér waar as ooit tevore. Ons sê al lank: die Westerse wêreld moenie na Suid-Afrika kyk as ’n plek wat agter is nie — maar eerder as ’n plek wat voorloop.

Suid-Afrika loop voor omdat ons reeds worstel met die probleme wat die res van die wêreld eers nou begin raaksien. Maar belangriker nog: Suid-Afrika loop voor omdat die taak om oplossings vir hierdie probleme te vind, op ons skouers rus — en daardie oplossings mag van onskatbare waarde wees vir die res van die wêreld.

In hierdie soeke is ons nie die agterhoede nie — ons is die pioniers!

Dit is waarom ons, as ’n gemeenskap, as ’n kollektief, nie die keuse het om terug te tree nie. Om Suid-Afrika te faal, is om die wêreld te faal. Maar om ’n oplossing vir Suid-Afrika te vind, is om ’n oplossing te vind wat vir die res van die wêreld van groot waarde kan wees.

Dié van ons wat Westerlinge is, is deel van die laaste Westerse voorpos op die Afrikavasteland. Ons staan op die beskawingsfront. En as Christen, en as Calvinis — soos László Tőkés — glo ek: ons is nie hier toevallig nie. Ons is geroep om hier te wees. ’n Verantwoordelikheid is op ons geplaas — een wat ons nie mag weier nie.

Want ons is die kampvegters vir vryheid. Ons is die mense wat hierdie land — sy grond, sy mense, sy gemeenskappe — innig liefhet. Ons wil sien dat dit wat goed en mooi is, behou bly — en dat dit wat boos is, uitgedoof word.

Ons het hierdie land lief. Ons het hierdie kontinent lief. En ons wil hê dat elkeen wat hier woon, moet floreer — nie net vir onsself nie, maar vir alle gemeenskappe wat hier saamleef, in respek en samewerking.

En juis omdat ons hierdie land liefhet, moet ons ’n fundamentele waarheid raaksien:

Liefde vir jou land is nie dieselfde as liefde vir die regering nie. \ Lojaliteit aan jou land is nie dieselfde as lojaliteit aan die politieke stelsel nie.

In teendeel — daar kom oomblikke in die geskiedenis, wanneer ware liefde vir jou land vereis dat jy teen die regering moet staan; wanneer patriotisme jou roep tot burgerlike ongehoorsaamheid; wanneer lojaliteit beteken jy moet openlik en sonder skaamte opstaan en pleit vir ’n meer volhoubare politieke bedeling.

Ons is aan die kant van Suid-Afrika — aan die kant van die land en sy mense.

En juís daarom moet ons teenstand bied teen wat tans in hierdie land aan die gang is. \ Daarom moet ons veg teen vernietigende beleid en idees. \ Daarom moet ons steun werf — binne Suid-Afrika én buite Suid-Afrika. \ Daarom moet dié van ons wat nie binne die grense van hierdie land woon nie, opstaan tot die geleentheid.

En daarom het die tyd aangebreek om die stil gedagte hardop te sê: Die politieke bedeling van 1994 het gefaal. Die Grondwet — hoe indrukwekkend dit ook al mag lyk as ’n stuk teks — het, soos professor Koos Malan tereg opmerk, ’n stil toeskouer geword van sy eie irrelevansie.

Maar ons staan ​​voor hierdie berg nie alleen nie.

Ons vriende in die res van die wêreld word ook met hierdie soort krisisse gekonfronteer.

Elke situasie is uniek, elke konteks is anders, maar die onderliggende stryd is dieselfde.

Ons is aan die kant van die bewaarders — the behouders — die kritiese denkers in die ware sin van die woord, dié wat die goeie en die skone in die verlede raaksien en waardeer, en daarop wil bou aan ’n beter toekoms.

Ons is aan die kant van dankbaarheid, van beskawing, van gemeenskappe — aan die kant van vryheid.

En ons stryd is nie altyd teen vlees en bloed nie. Ons stryd is teen vernietiging, teen afguns, teen ’n diepgewortelde haat vir alles wat oud en beproef is — teen die blinde geloof in ’n utopiese toekoms wat glo op die ashoop sal verrys, sodra alles afgebreek is. Ons stryd is teen utopiese ideologieë, teen ondankbaarheid, teen korrupsie, teen diegene wat met ywer werk om vryheid te onderdruk.

Daarom sê ek weer: Praat oor vryheid.

Lex Libertas

Dit is waarom Lex Libertas gevorm is. Op 7 Maart 2025 het ons hierdie inisiatief vir die eerste keer aangekondig — in voorlopige vorm — onder die naam die Pionier Inisiatief.

Vanaand, word die Pionier Inisiatief amptelik Lex Libertas. En dis die naam waarmee ons voortaan bekend sal staan.

In die afgelope maande het ons duisende en duisende boodskappe van ondersteuning ontvang — uit Suid-Afrika én van regoor die wêreld.

Ons bydraers, waarvan baie vanaand hier teenwoordig is, was fantasties. Reeds binne die eerste dag ná ons eerste bydraersvergadering, waar ek verduidelik het dat ons ’n naam vir die instelling moet kies,het ons meer as 50 naamvoorstelle ontvang — baie van hulle uitstekend.

Uiteindelik het ons ’n kortlys van meer as 200 name gehad om van te kies.

Maar dit het nie daar gestop nie.

Ek het persoonlik duisende e-posse ontvang én beantwoord, van mense wat sê:

“Ek wil nie net bydra nie — ek wil betrokke raak.”

“Ek wil uit my huis stap en iets doen — ’n byeenkoms reël, ’n tak begin, of aksie neem.”

Ons het ook duisende bladsye se navorsingsdokumente, voorstelle en insette ontvang oor die tema van vryheid, selfregering en strategie.

En ek wil vanaand aan al ons bydraers baie duidelik sê: Ek het elke bladsy gelees.

Nigel Naylor het waardevolle insigte met ons gedeel — onder andere ’n stuk deur John Kotter van die Harvard Business School.

Kotter skryf oor strategie vir verandering, en oor die verskil tussen werk met ’n plan en werk met ’n agenda.

Die argument is eenvoudig maar kragtig: Hoewel ’n plan belangrik is, is planne dikwels staties. ’n Agenda daarenteen, stel ’n mens of organisasie in staat om deur veranderende en onvoorspelbare omstandighede te navigeer.

’n Duidelike agenda help ons om ’n vlag te plant by die bestemming, om te weet waarheen ons op pad is, sonder om rigied vas te klou aan ’n presiese voorafbepaalde roete.

Of soos Edmund Burke dit gestel het: Om die kanonne van die een kant van die skip na die ander kant te skuif, wanneer die omstandighede dit vereis — terwyl die skip steeds in dieselfde rigting vaar.”

Hector Odendaal het vir ons geskryf en gesê ons moet nooit vergeet nie: Die belangrikste debatte in ons samelewing word nie op X of YouTube gewen nie — maar om die braaivleisvuur, of in die motor saam met ’n vriend of kollega.

Daarom is dit vir ons belangrik om nie net in die openbare ruimte aan gesprekke deel te neem nie, maar om ons eie mense toe te rus — met argumente, insig en moed, sodat hulle met vrymoedigheid en selfvertroue ook self oor vryheid kan praat, dáár waar hulle hulself bevind.

Want, sê Hector, daar is mense wat al lank oor vryheid nadink, maar daar is ook mense wat nou eers besef dat hulle nie vry is nie.

Ons instelling het dus die taak om mense op dieselfde golflengte te kry — sodat ons saam die vlag verder kan plant; sodat ons almal saam standpunt X kan inneem, omdat ons reeds standpunte A, B en C bespreek het en tot gevolgtrekkings gekom het.

Ons het lank gewonder oor die naam en baie gesprekke gevoer. Ons het dit sterk oorweeg om ’n Afrikaanse naam te kies, sodat dit iets sê van ons wortels, ons plek en ons afkoms. Ons het dit ook sterk oorweeg om ’n Engelse naam te kies sodat ons vriende in die buiteland wat ons saak ondersteun dit verstaan en kan uitspreek.

Ons het die naam Lex Libertas gekies – Latyn vir “Wet” en “Vryheid” – omdat dit die kern van ons standpunt vasvang. In die klassieke tradisie verwys lex nie bloot na reëls wat van bo af opgelê word nie, maar na die blywende beginsels van geregtigheid en orde waardeur 'n volk hulself regeer. Libertas is nie bloot die afwesigheid van beperking nie, maar die teenwoordigheid van betekenisvolle selfregering – die soort vryheid wat gewortel is in verantwoordelikheid, gemeenskap en tradisie. Saam weerspieël hierdie twee woorde ons oortuiging dat ware vryheid slegs binne 'n lewensvatbare grondwetlike raamwerk volgehou kan word, en dat so 'n grondwetlike raamwerk slegs legitimiteit het wanneer dit die vryheid van werklike gemeenskappe beskerm. Dit is omdat die individu nooit werklik vry kan wees as sy gemeenskap nie vry is nie, terwyl die gemeenskap nooit werklik vry kan wees as die individue wat deel vorm van daardie gemeenskap nie vry is nie.

Lex Libertas druk beide ons visie en ons missie uit. Dit bevestig dat die pad na 'n beter politieke orde nie in vernietigende revolusie lê nie, maar in institusionele, sistemiese hervorming – in die werk aan 'n grondwetlike bedeling waarin die diverse gemeenskappe van Suid-Afrika hulself vrylik, regverdig en vreedsaam kan regeer. Die naam is gewortel in ons Westerse tradisie – 'n herinnering dat ons nie nuwe ideologieë hoef uit te dink nie, maar eerder gevolgtrekkings wat gegrond is op werklike ervarings in ons unieke konteks hoef te herstel en toe te pas, dat ons die roeping wat op ons mense geplaas word, wat Arnold Toynbee etlike dekades gelede uitgewys het, ernstig opneem.

Ons logo is die kombinasie van 'n kompas wat suid wys en 'n fakkel wat 'n vlam dra. Die fakkel simboliseer die tradisie wat van ons ouers en grootouers aan ons oorgedra is, en die leierskap wat ons geroepe word om 'n pad te vind, selfs wanneer getye onstuimig is en die lug donkerder geword het. Die vlam simboliseer ons strewe na vryheid, ons missie om lig in die duisternis te bring, om die lig van vryheid te laat skyn op 'n pad wat tasbaar tot 'n meer volhoubare toekoms kan lei. Die kompas simboliseer ons standvastigheid en ons toewyding aan ons bestemming. Maar deur die fakkel wat lig bring, wys die kompas Suid, want ons poog om hierdie dinge hier in die Suidelike punt van die Afrika-kontinent te bereik.

Ons waardes is ons vesting

Ons optrede moet waardegerig wees, want slegs deur ’n duidelik-gedefinieerde waardestelsel kan die saad wat ons vandag saai in die goeie grond wortel skiet, kan ons vesting uitendelik soos dié van die Bybelse wyse man op die rots gebou word.

• In die eerste plek op ***veritas*** (waarheid), op die erkenning daarvan, die soeke daarna en die bou van oplossings wat op feite, eerder as fiksie gegrond is.
• Op ***excelsior*** (uitnemendheid) - die vertrekpunt dat ons vorentoe kyk met die strewe na volmaaktheid, maar dat ons voortdurend terug kyk met die wete dat alles wat ons doen verbeter kan word, en dat ons leef en werk met die strewe om te alle tye te verbeter en verskerp.
• Op ***societas*** (samelewing, of gemeenskap) - die wete dat mense van nature hulleself in gemeenskapsverband organiseer, dat die hedendaagse oorlog teen gemeenskappe ’n futiele, ideologiese stryd is, en dat enige poging om gemeenskapsdinamika te ontken of onderdruk gedoem is om te misluk.
• Op ***traditio ***(tradisie) - die besef dat mense deur tradisie gevorm word, dat tradisie ’n stel oplossings is ten opsigte waarvan ons die probleme al vergeet het, dat dit ons maak wie ons is, dat ons geskiedenis ’n skatkis van wysheid is en dat ons wysheid uit die verlede kan put sonder om na die verlede terug te keer.
• Op ***integritas*** (integriteit) - die besef dat integriteit die hoeksteen van leierskap is, dat ons ja ons ja en ons nee ons nee is, dan ons doen wat ons sê en sê wat ons doen, en dat ons doen en late aan ’n rigtinggewende waardestelsel en doelwit verbind word
• Op ***natura*** (natuurlikheid) - die besef dat die stryd van ons tyd ’n stryd tussen die natuurlike en die kunsmatige is, dat natuurlike identiteite en oplossings nooit deur kunsmatige identiteite en oplossings onder die mat gevee kan word nie en dat die weg na voorspoed en vrede deur die natuurlike lê, eerder as die kunsmatige.
• Op ***gratia*** (dankbaarheid) - die besef dat alles wat ons is en alles wat ons het net genade is, dat die wêreld en die werklikheid, die natuur en die mensdom, ons talente en vermoëns, ons kulture en ons tradisies ’n geskenk is wat ons nie verdien nie, maar ten opsigte waarvan ons ons dankbaarheid kan uitleef deur die skat wat ons van ons voorouers ontvang het veilig deur die skare te dra.

Soos Cicero kan ons verklaar dat ons dankbaar is vir al die dinge wat ons van ons gemeenskap ontvang, maar dat ons ook dankbaar is vir al die dinge wat ons vir ons gemeenskap kan doen.

Ons funksioneer in ’n ekosisteem

Tog funksioneer ons nie alleen nie. Ons is in ’n ekosisteem, in ’n netwerk van dosyne organisasies wat reeds elk op hul onderskeie terrein uitstekende werk doen. Daar is die Solidariteit Beweging met organisasies soos Solidariteit, AfriForum, die Solidariteit Helpende Hand, die FAK en Akademia wat reeds uitstekende werk doen en wat selfs meer ondersteun moet word. Daar is organisasies soos Sakeliga, die Vryemarkstigting, die IRR en verskeie digitale platforms wat deure oopbreuk, waarvan die werk onderskryf en versterk moet word. Ons wil nie hierdie werk dupliseer of daarmee kompeteer nie. Ons gaan dit aanvul.

Ons is geroep

Hoewel daar baie is om oor bekommerd te wees in Suid-Afrika, is daar ook iets diep opwindends aan die tyd waarin ons leef.

Daar is ’n sêding wat lui:

Goeie tye skep swak mense. Swak mense skep slegte tye. Slegte tye skep sterk mense. En sterk mense skep weer goeie tye.

As dit waar is, dan is dit duidelik:

Ons leef nie in goeie tye nie. En dit beteken dat dit nie ons lot is om slegte tye te skep nie. Dit is ons roeping om sterk te wees. Om die krisisse van ons tyd te oorkom, en om ’n beter toekoms vir ons kinders en hulle kinders te bou.

Ons is maar vlotte op die riviere van geskiedenis. En hierdie waters was alles behalwe kalm.

Maar ons is nie magteloos nie — ons het die vermoë om die rigting te kies, al is die stroom sterk.

Ons dryf nou in die stroomversnellings in — daardie onstuimigheid wat baie van ons lank reeds voorsien het. Ons het geweet dit kom. En nou is dit ons taak om die waters te navigeer.

Hoe ons vandag reageer sal die saad wees waaruit ons more geoordeel sal word — deur ons kinders, en hulle kinders.

Ons kan nie die toekoms voorspel nie. En daarom moet ons nie probeer om ’n rigiede of onveranderlike plan te ontwerp nie.

Maar dít weet ons Ons moet kreatief dink oor oplossings, navorsing doen, en idees met mekaar deel.

Maar ons weet ook: dink alleen is nie genoeg nie.

Ons moet praat — ons idees duidelik en oortuigend verwoord, steun werf in ons gemeenskappe, in Suid-Afrika, én in die buiteland.

Maar ons weet ook: praat alleen is nie genoeg nie.

Ons moet doen — ons idees in werklikheid omsit, regte dinge in die regte wêreld aanpak.

Maar ons weet: aksie alleen is ook nie genoeg nie.

Daarom, as mense sê:

*“Hou op dink en begin praat.”
• Of: *“Hou op praat en begin doen.”
• Of: *“Hou op doen en dink weer eers mooi…”
• dan mis hulle die punt.

Want hierdie drie elemente vorm nie ’n volgorde nie — dit vorm ’n siklus. ’n Voortdurende, selfversterkende ritme.

Daardie siklus — dink, praat, doen — staan sentraal tot die missie van Lex Libertas.

Wanneer ons praat, en wanneer ons optree, hoef ons nie te fluister nie.

Ons kan dit van die dakke af uitbasuin — want ons doel is suiwer, edel, en verdedigbaar.

Ek is toegewyd. Ek gaan alles gee.

Ons span is toegewyd. Hulle gee ook reeds alles.

Ons bydraers is toegewyd. Hulle het reeds buite hul gemaksone getree. Hulle is reeds besig om te dink, te praat, en te doen.

Binnekort gaan ons begin om hierdie ondersteuning te kanaliseer in praktiese aksie — sodat dié wat meer as bydra wil doen, kan bou, organiseer, en lei.

Ons is nog klein. Ons begin immers vandag.

Maar ons is reeds besig om te groei. En ek is oortuig dat ons sal aanhou groei — want ons doel is duidelik, en ons strewe is waardig.

Aan dié van julle wat nog op die pawiljoen sit — veral ons jong mense — dié wat gretig is om ook die veld te betree:

Ek nooi julle uit: Sluit by ons aan.

Word deel van die oplossing. Help ons om hierdie land ten goede te verander. Help ons om ’n baken van hoop te bou.

Met ons fakkel in die hand, en ons kompas as rigtingwyser, deur ons denke, ons woorde, en ons dade, sal ons ’n lig laat skyn wat — as ons sukses behaal — die loop van geskiedenis kan verander…en die wêreld kan inspireer — \

by Lex Libertas.