Eilande van uitnemendheid: Die bouer se erfdeel

Suid-Afrika word dikwels beskryf as ’n enkele projek, ’n gedeelde identiteit wat met leë slagspreuke van eenheid en oppervlakkige instemming aanmekaargewerk is. Vir drie dekades hang die pseudo-leerstuk van assimilasie soos ’n swaard oor die Suid-Afrikaanse bevolking.

As ’n landmassa bestaande uit verskeie volke is ons, deur slagspreuke, leerplanne en die retoriek van ’n kleptokrasie, gekondisioneer om te glo dat hierdie veelheid van volke uitruilbaar, selfs ononderskeibaar is. Ons is geleer om eendersheid te sien waar verskil bestaan, en om nabyheid met eenheid te verwar. Vir dertig jaar is aan ons voorgehou dat ons ’n reënboognasie is. Tog is die betekenis van hierdie beeld verdraai en uitgehol deur meesterpropagandiste en meegaande onderwysstelsels. Wat bedoel was as ’n metafoor vir naasbestaan, is hergebruik as ’n opdrag tot verdunning.

Vandag word ons aangespoor om die kategismus van wêreldwye assimilasie, sedert 1994, na te sê: dat diversiteit ons krag is, dat eenheid binne diversiteit gevind word, sonder dat ons ooit toegelaat word om die koste van so ’n oksimoron te bereken. Die ongemaklike waarheid is dit: van meet af aan het die heersende visie van die ANC, selfs verwoord in Mandela se versoenende taal, staatgemaak op die uitbuiting van Suid-Afrika se onderskeie nasionale groepe onder die vaandel van eendersheid. Die assimilasiefout leer dat verskille, van sommige volke meer as ander, opgelos moet word sodat vrede kan heers, terwyl dit stilweg ’n fundamentele werklikheid ignoreer wat deur sy eie simbool weerspreek word. ’n Reënboog laat nie sy kleure ineenbloei om één entiteit te vorm nie. Dit is nie ’n enkele kleur wat oor die hemel uitgespan word nie. Die reënboog se krag lê juis daarin dat elke kleur begrens, georden, afgesonder en onderskeibaar bly. Hef die grense op, en die struktuur stort ineen tot grys.

Ons is nie ’n smeltkroes met één taal, één kultuur en één unieke geskiedenis nie. Ware vrede het nog nooit eendersheid vereis nie. Dit vereis orde. Dit sal van volke verg om gewillig te wees om grense te deel, vryelik handel te dryf en geleenthede na te jaag, maar bowenal om terug te keer na hul eie mense om hul eie gemeenskappe te herstel, te regeer en te bewerk. Voorspoed word nie uit uitwissing gebore nie, maar uit verantwoordelikheid, iets wat die huidige Suid-Afrika nagelaat het om te implementeer.

’n Volk wat nie sy eie huis en kultuur kan versorg nie, sal nooit vertrou word om ’n gedeelde toekoms te bou nie. Vryheid kan derhalwe nie vir almal bestaan sonder selfbeskikking vir almal nie. ’n Volk wat homself nie kan regeer nie, kan nie sy kultuur bewaar, sy waardes oordra of sy toekoms beveilig nie. Wat Suid-Afrika benodig, is nie verdere assimilasie nie, maar die moed om eilande van uitnemendheid toe te laat, kulturele gemeenskappe wat diep genoeg gewortel is om sterk te groei, gedissiplineerd genoeg om te floreer, en ver genoeg verwyderd van ideologiese en fisieke inmenging om volgens hul eie erfdeel te ontwikkel.

Enigiemand wat die land met nugter oë beskou, weet dit is nie een beskawing wat in pas vorentoe beweeg nie, maar verskeie volke wat ’n geografiese ruimte deel terwyl hulle na verskillende toekomste streef. Onder hierdie volke staan die Afrikaner uit, nie vanweë voorreg of nostalgie nie, maar vanweë volharding en die bereidheid om in afsondering te bou.

Tydens ’n besoek deur die politikus en vakbondleier Mondli Gungubele aan die Solidariteit Beweging se nuwe Sol-Tech-kampus, ’n privaat gefinansierde, vaardigheidsgerigte uitbreiding wat ontwikkel is in reaksie op toenemende Afrikanerarmoede, vaardigheidstekorte en die behoefte aan jeugbemagtiging, verwys Gungubele in ’n video-opname na Sol-Tech as ’n plek wat skaars “eilande van uitnemendheid” verteenwoordig. Hiermee beskryf hy ’n ruimte waar orde, vaardigheid, dissipline en kontinuïteit steeds bestaan ten spyte van nasionale verval. Hierdie uitdrukking erken nie alleen die breë werklikheid wat Suid-Afrikaners daagliks waarneem, nasionale ondergang, nie, maar ook dat Afrikaners, selfs onder groot regeringsdruk en ekonomiese laste, weier om onder die gewig van ’n wyer ineenstorting oor te gee.

Vir die Afrikaner is dit nie toevallig nie, maar ’n keuse. ’n Gewoonte. ’n Erfdeel.

Die boek Nehemia bied ’n antieke en treffende parallel. Jerusalem se mure het in puin gelê, nie omdat die volk identiteit ontbreek het nie, maar omdat beskerming en orde afwesig was. Nehemia begin nie met poësie of protes nie. Hy begin met beoordeling, arbeid en struktuur. Gesinne herbou die muur, deel vir deel, met die swaard in die een hand en die troffel in die ander (Nehemia 4:17). Die werk is prakties, verdedigend en gemeenskaplik. Identiteit word herstel nie deur slagspreuke of mites nie, maar deur bouwerk.

Wanneer Gungubele dus vra: “Waarom versprei dit [uitnemendheid, inisiatief, doeltreffendheid] nie na die res van die land nie?”, is die antwoord nie moeilik nie:“En ons het die muur opgebou … want die volk het ’n hart gehad om te werk.” (Nehemia 4:6)

Die bouersetos van die Afrikaner staan in skerp kontras met die oorheersende opvoedkundige en ekonomiese strategieë van die ANC, waarin die verantwoordelikheid van die hede oorskadu word deur die verabsolutering van die verlede en die eis dat herstel, rykdom, instandhouding en doeltreffendheid, by een minderheidsvolk vir ’n land van meerderheidsvolke moet berus. Onderwys word in hierdie raamwerk dikwels hanteer as ’n instrument vir herverdeling of ideologiese belyning eerder as vorming. Die gevolg is ’n stelsel wat toegang numeries uitbrei terwyl standaarde, vaardighede en waarheid uitgehol word. Die meeste van Suid-Afrika se swart volke is vandag in twee groepe verdeel: ’n minderheid wat selfbeskikking nastreef, en ’n meerderheid wat steeds leef onder die irrelevante ideologiese mantra van “bevryding vóór onderwys”. Gevolglik vermeerder sertifikate, maar bevoegdheid neem af.

Daarteenoor verstaan die Afrikaner se opvoedkundige ingesteldheid, veral sigbaar in tegniese en beroepsinisiatiewe, onderwys as ’n meganisme vir die vorming van mense in dit wat waar, goed en mooi is. Hierdie visie is ouer as moderne politiek. Plato het aangevoer dat opvoeding die siel na waarheid en goedheid rig, terwyl Aristoteles volgehou het dat ’n florerende samelewing berus op die kweek van deug en praktiese wysheid (phronesis), tesame met vaardigheid, deugde soos harde werk.

Aangesien Afrikanerdom op Christelike grondslae berus, onderskryf die Afrikaner Spreuke 14:23: “In alle moeite is daar wins, maar die gepraat van die lippe lei net tot gebrek.” Die staatsinstellings van Suid-Afrika was sedert 1994 grootliks net praatjies sonder daad. Die ANC is nie die enigste skuldige nie; die meeste ander politieke partye het dieselfde koers gevolg, en baie Suid-Afrikaners verkies goedkoop praat bo daadwerklike optrede.

Waarheid vereis bekwaamheid.

Goedheid vereis verantwoordelikheid. Skoonheid vereis stabiliteit. Al drie vereis ’n weerstand teen assimilasie met dit wat ’n mens se beskawingsgrondslag weerspreek. ’n Volk kan nie skoonheid voortbring wanneer gesinne honger ly, mans ledig is en arbeid verag word nie. Kuns, argitektuur en kultuur ontstaan nie uit chaos of ekonomiese afhanklikheid nie. Hulle verrys binne die voue van orde, selfstandigheid en gemeenskaplike opheffing teenoor dié aan wie jy ’n verantwoordelikheid dra. Sol-Tech bewys wat ons reeds uit die verlede weet: die Afrikaner se opheffing berus op die ontwikkeling van ’n sterk werkersklas, ’n robuuste, gespesialiseerde middelklas. Spesialisasie is die grond waaruit gesinne groei, kinders grootgemaak word, tradisies onderhou en kulture voortduur. Sonder hierdie middelklas stel mense huwelik uit, vermy ouerskap en leef opgeskorte lewens, vasgemaak aan utopieë.

Terwyl die Afrikaner-middelklas geleidelik krimp en armoede onder B-BBEE toeneem, het die Afrikaner nie tou opgegooi of toegelaat dat die wêreld sy toekoms bepaal nie. Al is Sol-Tech ’n sprekende voorbeeld, is Akademia nie ver daaragter nie. Albei hierdie institusionele suksesse is verteenwoordigende gevalle waarom selfbeskikking nie bloot doeltreffend of noodsaaklik is nie, maar uiteindelik die enigste oplossing vir alle volke binne Suid-Afrika se grense om hierdie eilande van sukses, wat Gungubele so bewonder, te betree. Ons, die Afrikaner as geheel, moet, soos Sol-Tech, ophou wag vir die staat se toestemming om te oorleef, en begin om ons eie volk strategies, tree vir tree, op te hef.

Ander Suid-Afrikaanse volke het onderwys toenemend gerig op politieke simboliek en massa-sertifisering eerder as funksie of vorming. Hierdie ideokratiese fiksasie het die staat self uitgehol. Die gevolg is nie meer abstrak nie: vanjaar alleen is meer as 23 000 kinders landwyd, en 5 000 in Gauteng alleen, sonder skoolplasing gelaat. Toe die Gautengse Departement van Onderwys hieroor uitgevra is, het ’n woordvoerder geantwoord dat dit nie die departement se verantwoordelikheid is om skole te bou nie. Só word skuld en plig van departement tot departement aangegee soos ’n warm aartappel, terwyl Suid-Afrikaners die koste dra. In die praktyk val hierdie koste buite verhouding op die Afrikaner: hoër belastings, swaarder regulering en diskriminasie, en minder waarborge van institusionele kontinuïteit. Afrikaners bou skole; hul skole word teen hul wil geabsorbeer, herdoop en verengels. Hulle skep orde, net om dit toegeëien of verdun te sien.

Baie vra wat ons volgende praktiese stap behoort te wees. Dit is ’n moeilike vraag, nie staties of eenvoudig nie, en onderhewig aan veranderlikes oor tyd. Tog bly sekere beginsels konstant, en dit is die breuke in ons muur wat ons moet herstel. Ons moet ons huwelike versterk en meer Afrikaner-kinders in hierdie wêreld verwelkom. Ons moet daardie kinders opvoed buite die bereik van staatsindoktrinasie, en verstande vorm wat in waarheid, dissipline en kulturele waardes gewortel is. Ons moet gemeenskapsbande verstewig en aanspreeklikheid en verantwoordelikheid herstel waar versplintering posgevat het. Ons moet armoede en onderdrukking binne ons eie geledere met erns en vasberadenheid aanpak, want die arm Afrikaner was nog nooit ’n mite nie en word weer ’n duidelike werklikheid.

Weerstaan assimilasie en streef na selfregering. En bo alles moet ons aanhou bou, geduldig, doelbewus en sonder oorgawe.

Soos Nehemia gesê het: “Ons is besig om te bou; ons kan nie afkom nie.”